ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਸ ਵਿੱਚ **1.5%** ਦਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਲਾਨਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ **5.8%** ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ 'ਸੁਪਰ' El Niño ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਭਾਅ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਸ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। Food and Agriculture Organization (FAO) ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, FAO ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਡੈਕਸ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ 136.0 ਅੰਕਾਂ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਇਸ ਮਹਿੰਗਾਈ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ—ਮੌਸਮੀ ਖਰਾਬੀ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ। 'ਸੁਪਰ' El Niño ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਬਲੈਕ ਸੀ (Black Sea) ਅਤੇ Strait of Hormuz ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ?
ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ (Cereal) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 5.1% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਉੱਧਰ, ਚੀਨੀ (Sugar) ਦੇ ਭਾਅ 6.1% ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰ ਅਤੇ ਫਿਊਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਰਿਟੇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਜੇਕਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉੱਚੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਫੂਡ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ CPI ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਸਾਡੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।