ਧਨਤੇਰਸ ਮੌਕੇ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ 'ਨਿਵੇਸ਼' ਸਮਝਣਾ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਹਿਣਿਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ETF ਵਰਗੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ।
ਧਨਤੇਰਸ ਮੌਕੇ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ। ਪਰ, ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਨਣਾ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗਾ ਸੌਦਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 'ਮੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜਸ', 'ਵੈਸਟੇਜ ਫੀਸ' ਅਤੇ 'ਟੈਕਸ' ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਖਰਚੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖਪਤ (Consumption) ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲਡ ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਜੋਂ
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਅਮੀਰ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਕੜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। RBI ਦੇ ਡੇਟਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਈ 2026 ਤੱਕ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ₹5 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ NBFCs ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ₹8 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਕੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਵਾਧੇ ਵਾਲਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ Gold ETFs ਜਾਂ Sovereign Gold Bonds ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਮੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜਸ ਦਾ ਰੌਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਟੋਰੇਜ ਦਾ ਕੋਈ ਖਰਚਾ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੇਟ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵੇਚਣਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮ
ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਝ ਫੰਡ ਹਾਊਸਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਗੋਲਡ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਬਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।