ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ **$97** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਐਨਰਜੀ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ, ਜਦੋਂ Brent Crude ਫਿਊਚਰਜ਼ $97 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤਰੀ ਐਨਰਜੀ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਖਾਰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਨੇੜੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਟੈਂਕਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈਆਂ ਝੜਪਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਨਰਜੀ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ
ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼' (Strait of Hormuz) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਰਿਸਟ੍ਰਿਕਟਡ ਜ਼ੋਨ' ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲੇਨਜ਼ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧੇਗੀ।
ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਨਰਜੀ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਦਰਾਮਦ (Imports) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੰਪੋਰਟ ਬਿੱਲ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਭਾਰਤੀ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs) 'ਤੇ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ (Profit Margins) ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੰਧਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਫਿਲਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਸ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਸਾਵਧਾਨ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਈਰਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਕ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ-ਈਰਾਨੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਰ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।