ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਜੰਗੀ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent Crude) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ **$116** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। Brent Crude ਫਿਊਚਰਜ਼ 1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਛਾਲ ਨਾਲ $116.25 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ Multi Commodity Exchange (MCX) 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਰੇਟ 1.24% ਵਧ ਕੇ ₹9829 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੰਪੋਰਟ ਬਿੱਲ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫੀਸਿਟ (CAD) ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
- OMCs (Indian Oil, BPCL, HPCL): ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ: ਇਹਨਾਂ ਸੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇਨਪੁਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਖਰਚੇ ਵਧਣਗੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਘਟ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- Upstream ਕੰਪਨੀਆਂ (ONGC, Oil India): ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਵਿੰਡਫਾਲ ਟੈਕਸ (Windfall Tax) ਇਸ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਰੂਟਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਰਹੇਗੀ।