ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖਬਰ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਿਊਲ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਤਹਿਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਨਵੰਬਰ Brent crude ਫਿਊਚਰਜ਼ 0.81% ਡਿੱਗ ਕੇ $102.24 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ West Texas Intermediate (WTI) ਫਿਊਚਰਜ਼ ਵੀ 0.77% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ $91.45 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਏ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਦਿੱਸਿਆ, ਜਿੱਥੇ Multi Commodity Exchange (MCX) 'ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ 0.43% ਡਿੱਗ ਕੇ ₹8787 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤ
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੋਕਸ ਹਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ Energy Information Administration ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਉੱਥੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ 30 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਵਧ ਕੇ 426.4 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 2% ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ Current Account Deficit ਅਤੇ Oil Marketing Companies (OMCs) ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਲਈ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਐਨਰਜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਡਿੱਗਿਆ, ਉੱਥੇ MCX 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (Natural Gas) ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ 1.62% ਚੜ੍ਹ ਕੇ ₹307.30 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।