ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਉਮੀਦਾਂ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ (Brent Crude) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $71 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਅੱਜ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ $71 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) 'ਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, GIFT Nifty ਫਿਊਚਰਜ਼ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Nifty 50, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨ 'ਚ 24,005.85 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇ ਅੱਜ 24,173.5 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਾਅਨਾ?
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤਕਾਂ (Importers) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ (Trade Deficit) ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਨਪੁਟ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀਏ?
ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs) ਜਿਵੇਂ ਕਿ Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum, ਅਤੇ Hindustan Petroleum ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ (Aviation) ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗ, ਜੋ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨ ਫਿਊਲ (ATF) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਕਟਰ ਜੋ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਂਟ, ਟਾਇਰ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ - ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਰਕੀਟ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ: FPI ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਬਨਾਮ DII ਦਾ ਸਮਰਥਨ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਰਾਹਤ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (FPIs) ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਕਰੇਤਾ (Net Sellers) ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ₹1,141 ਕਰੋੜ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (DIIs) ਨੇ ਇੱਕ ਬਫਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ₹3,159 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੈਸੇ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਫਸੈੱਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਦੇਖਣਾ ਹੈ?
ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਫੋਕਸ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ Nifty ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਈਰਾਨ-ਯੂਐਸ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ (Geopolitical Situation) ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇਗੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦੌਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮਨੇਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 9 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਤਹਿ ਹੈ, ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਨੇੜਲੀ-ਮਿਆਦ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਲ-ਆਯਾਤ-ਨਿਰਭਰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗਾ।