Zerodha ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ Nithin Kamath ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ Margin Trading ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਜਿਨ ਲੋਨ **₹1.43 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਵਧਦਾ ਕਰਜ਼ਾ, ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਿਟੇਲ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮ Zerodha ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ Nithin Kamath ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ 16ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲੋਨ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ (Margin Trading Facility) ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਾਰਜਿਨ ਲੋਨ ₹1.43 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 53% ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।
Zerodha ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰੇਜ ਦਾ ਜੋਖਮ
Kamath ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ Zerodha ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਰਜਿਨ ਬੁੱਕ ₹9,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੇ ₹6,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਮ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਨੈੱਟ ਵਰਥ ਦਾ ਲਗਭਗ 25% ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਿੱਚ 10% ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ Kamath ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਲੀਵਰੇਜ (Leverage) ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ: 'ਫੋਰਸਡ ਸੇਲਿੰਗ' ਦਾ ਡਰ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ 'ਮਾਰਕੀਟ ਕੰਟੇਜੀਅਨ' (Market Contagion) ਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰੋਕਰ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਗਾਹਕ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰਨ ਉਹ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਹੋਲਡਿੰਗ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਲਤ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਮੂਡ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ
Kamath ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਕੁਝ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਘਟੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਗ੍ਰੋਥ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਣੇ ਹੋਏ ਰਿਸਕ ਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।