ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ Gold Loan ਪੂਰਾ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੇ ਗਹਿਣੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 'General Lien' ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਹਰ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ Gold Loan ਦੀ ਕਿਸ਼ਤ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੋਰ ਬਕਾਇਆ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗਹਿਣੇ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖ ਸਕਣ।
Banker's Lien ਕੀ ਹੈ?
ਇਸ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਧਾਰ Indian Contract Act, 1872 ਦੀ ਧਾਰਾ 171 ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਾ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ 'General Lien' ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰਜ਼ਾ ਬਕਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਗਾਰੰਟਰ ਹੋ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
'Right of Set-Off' ਦਾ ਚੱਕਰ
ਲੋਨ ਫਾਰਮ ਦੇ ਬਰੀਕ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ 'Right of Set-Off' ਜਾਂ 'All monies due' ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ Credit Card ਬਿੱਲ, Personal Loan ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੇਮੈਂਟ ਪੈਂਡਿੰਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੇ ਗਹਿਣੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। Andhra Pradesh High Court ਦੇ ਕਈ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ।
ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ। ਜੇਕਰ ਲੋਨ ਚੁਕਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੈਂਕ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਲਿਖਤੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਮੰਗੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਧਾਰਾ ਜਾਂ ਬਕਾਏ ਤਹਿਤ ਇਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰੀਵੈਂਸ ਸੈੱਲ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ 30 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ Reserve Bank of India (RBI) ਦੀ Integrated Ombudsman Scheme ਤਹਿਤ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।