ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 'BC Sakhi' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ **₹4.58 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਰਸਪੋਂਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਰੂਰਲ ਲਾਈਵਲੀਹੁਡ ਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਹੁਣ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 'ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ, ਇੱਕ BC Sakhi' ਦੀ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ, ਅੱਜ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ।
ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਹਰ BC Sakhi ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ Rural Self Employment Training Institutes ਵਿਖੇ ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ Indian Institute of Banking & Finance ਤੋਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ₹4,000 ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸਟਾਈਪੈਂਡ ਵੀ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ (Commission) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਪਲਾਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫੋਕਸ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਟਾਈਪੈਂਡ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖ ਸਕਣਗੀਆਂ।