ਭਾਰਤ ਦਾ Unified Payments Interface ਹੁਣ **11** ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ, ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਕੈਨਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ **1% ਤੋਂ 3.5%** ਤੱਕ ਦਾ ਫੋਰੈਕਸ ਮਾਰਕਅਪ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ UPI ਦਾ ਦਾਇਰਾ 11 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਹੈ, ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ (remittance) ਲਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ QR ਕੋਡ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ।
ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਐਕਟੀਵੇਟ?
ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ UPI ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ 'UPI International' ਫੀਚਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਐਕਟੀਵੇਟ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਰਚੈਂਟਸ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਵੀ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਜਾਂ ਸਰਵਰ ਲੋਡ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਪੇਮੈਂਟ ਫੇਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਫੋਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹੋ; ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੈਸ਼, ਫੋਰੈਕਸ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੋ।
ਕੀ ਹੈ ਫੋਰੈਕਸ ਖਰਚਾ (Forex Markup)?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ UPI ਭਾਵੇਂ ਮੁਫਤ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬੈਂਕ 1% ਤੋਂ 3.5% ਤੱਕ ਦਾ ਫੋਰੈਕਸ ਮਾਰਕਅਪ ਵਸੂਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਰਚਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ UPI ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 2,366 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। NPCI ਇੱਕ ਨਾਨ-ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਭਾਰਤੀ ਫਿਨਟੈਕ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ Merchant Discount Rates ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੇਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਪਾਲਿਸੀ ਅਪਡੇਟਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।