ਭਾਰਤੀ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਦੀ 'Margin Trading Facility' (MTF) ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਚ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਖਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ 'ਤੇ MTF ਬੁੱਕ **₹1.51 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ **52%** ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ (F&O) ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਕਾਰਨ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ Margin Trading Facility (MTF) ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੋਡ ਕਿਉਂ ਬਦਲਿਆ?
ਹਾਲੀਆ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬਦਲਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਟੈਕਸਾਂ ਨੇ F&O ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੈਕਸ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਦਾ ਔਸਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟਰਨਓਵਰ 30% ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੱਟ ਕੇ ₹15,578 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਟਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਤੋਂ ਫੰਡ ਲੈ ਕੇ ਕੈਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਲਈ ਸਥਿਰ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ
ਇਹ ਬਦਲਾਅ Angel One, Groww ਅਤੇ HDFC Securities ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਟਰੇਡਿੰਗ ਵਾਲਿਊਮ ਘਟਣ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ MTF ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਜ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਇਨਕਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਤੰਬਰ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ Angel One ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 36% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ Groww ਲਈ ਇਹ 10.1% ਰਿਹਾ।
ਸਾਵਧਾਨੀ: ਮਾਰਜਨ ਕਾਲ ਦਾ ਜੋਖਮ
MTF ਭਾਵੇਂ ਆਸਾਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਵੀ ਹੈ। ਬ੍ਰੋਕਰ ਇਸ 'ਤੇ 9% ਤੋਂ 14% ਤੱਕ ਵਿਆਜ ਵਸੂਲਦੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 30% ਤੋਂ 40% ਤੱਕ ਦੀ ਮਾਰਜਨ ਰਾਸ਼ੀ ਖੁਦ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰੋਕਰ 'ਮਾਰਜਨ ਕਾਲ' ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰੋਕਰ ਕੋਲ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਵਸੂਲਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।