FY26 ਵਿੱਚ Real Estate Investment Trusts (REITs) ਨੇ **₹9,300 ਕਰੋੜ** ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਜੁਟਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, Infrastructure Investment Trusts (InvITs) ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ **21%** ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਇਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਟਾਰਗੇਟਿਡ ਡੀਲਜ਼ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕੈਪੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ REITs ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ InvITs ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ।
REITs 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ
REITs ਨੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ₹9,300 ਕਰੋੜ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਵਰੇਜ ਇਸ਼ੂ ਸਾਈਜ਼ 31% ਵਧ ਕੇ ₹3,100 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਸਥਿਰ ਆਮਦਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
InvITs ਦੀ ਨਵੀਂ ਚਾਲ
InvITs ਦਾ ਕੁੱਲ ਫੰਡਿੰਗ ਅੰਕੜਾ 21% ਘੱਟ ਕੇ ₹21,026 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 12 ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਐਵਰੇਜ ਇਸ਼ੂ ਸਾਈਜ਼ 28% ਘਟ ਕੇ ₹1,752 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਇਸ਼ੂ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸਪੈਸਿਫਿਕ ਐਸੇਟਸ ਨੂੰ ਮੋਨੇਟਾਈਜ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
SEBI ਅਤੇ RBI ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ SEBI ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ REITs ਅਤੇ InvITs ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ (Under-construction) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, RBI ਨੇ ਵੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ REITs ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10% ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਕੈਪ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ REITs ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਦਫਤਰੀ ਲੀਜ਼ਿੰਗ (Office Leasing) ਦੀ ਗਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, InvITs ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਡੀਲਜ਼ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹਰ ਐਸੇਟ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।