RBI ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ UPI ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਮਰਚੈਂਟ ਫੀਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਡਿਜੀਟਲ ਇਨਫ్రాਸਟਰਕਚਰ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 80 ਕਰੋੜ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ (UPI) ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਮਰਚੈਂਟ ਫੀਸਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚਰਚਾ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਇਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 80 ਕਰੋੜ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ UPI ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਬਲਿਕ ਗੁੱਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਇਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਲਾਗਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ RBI ਸਿੱਧੇ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਚਾਰਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਆਰਥਿਕ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਾਗਤਾਂ ਅੰਤਿਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਆਇੰਟ ਆਫ ਸੇਲ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਫੀਸ ਨਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਭਵਿੱKਤ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਸੰਭਾਵੀ UPI ਫੀਸਾਂ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨ (ਸੋਧ) ਬਿੱਲ, 2026। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਨੂੰਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ UPI ਸਮੇਤ ਕਿਹੜੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਭੁਗਤਾਨ ਮੋਡਾਂ 'ਤੇ ਮਰਚੈਂਟ ਚਾਰਜ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਗਸਤ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫੀਸਾਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫਿਨਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਫੀਸ-ਮੁਕਤ ਮਾਡਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ UPI ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਸ-ਸੇਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇੰਡਸਟਰੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 2026 ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹੁੰਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਰਚੈਂਟ ਫੀਸਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਭਵਿੱਖੀ ਕਦਮ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀਪੂਰਵਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਛੋਟੇ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਲਾਗਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫਾ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਐਂਟਰੀ ਪੁਆਇੰਟ ਵਜੋਂ UPI 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇੱਕ κρίσιμη ਬਿਜ਼ਨਸ ਨਿਰਭਰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।