ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦਿੱਗਜ NBFCs ਹੁਣ ਅਨਸਿਕਿਓਰਡ ਲੋਨ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ (Gold Loans) 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕੰਬਾਇੰਡ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਕੇ **₹1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਵਧਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਰਿਸਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਰਤੀ NBFCs ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਸਨਲ ਲੋਨ ਡਿਫਾਲਟ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਹੁਣ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਇਦਾਦ ਯਾਨੀ ਸੋਨੇ (Gold) ਦੇ ਬਦਲੇ ਲੋਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ—Bajaj Finance, IIFL Finance, L&T Finance ਅਤੇ HDB Financial Services—ਦਾ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਬੁੱਕ ₹1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ₹48,831 ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
IIFL Finance ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ₹65,729 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਲੋਨ ਐਸੇਟਸ ਦਾ 53% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ Bajaj Finance ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 105% ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਧਾ ਦਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ₹24,195 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ L&T Finance ਆਪਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 800 ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਦਾ ਟਾਰਗੇਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਖਤਰਾ?
ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਸਕਿਓਰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। Piramal Finance ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 15% ਤੋਂ 23% ਲੋਨ ਉਹਨਾਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ 'ਡੈੱਟ ਟ੍ਰੈਪ' (Debt Trap) ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਿਕਵਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੀ ਦੇਖਣ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰੀਪੇਮੈਂਟ ਰੇਟ (Repayment Rates) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੈਨੇਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਹੀ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ।