ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਮਾਰਜਿਨ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਫੈਸਿਲਿਟੀ (MTF) ਰਾਹੀਂ ਰਿਕਾਰਡ **₹1.49 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮਾਂ ਲਈ ਕਮਾਈ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਜਿਨ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਫੈਸਿਲਿਟੀ (MTF) ਦਾ ਅੰਕੜਾ 15 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ₹1.49 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ₹99,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਕਦ ਬੈਲੇਂਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰੋਕਰ ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਬਤੌਰ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਲਈ ਕਮਾਈ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜ਼ਰੀਆ
ਕੈਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰੋਕਰ ਹੁਣ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਫੀਸਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਰਜਿਨ ਲੋਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਜ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ MTF ਬੁੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ:
- Angel One: ਸਤੰਬਰ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ₹6,600 ਕਰੋੜ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਨਾਲੋਂ 20% ਵੱਧ ਹੈ।
- Groww: ਇਸਦਾ ਮਾਰਜਿਨ ਬੁੱਕ 23% ਵਧ ਕੇ ₹4,130 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
- Zerodha: ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ, ਇਸਦਾ MTF ਬੁੱਕ ਲਗਭਗ ₹9,265 ਕਰੋੜ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਰੈਵੇਨਿਊ ਦਾ 10% ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ
ਮਾਰਜਿਨ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੀਵਰੇਜ (Leverage) ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ Nifty ਅਤੇ Sensex ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 'Margin Call' ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚਣੇ ਪੈਣਗੇ।