ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੋੜ 'ਤੇ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਫੋਕਸ ਸਿਰਫ ਤੇਜ਼ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੁਇੱਕ ਕਾਮਰਸ (Quick Commerce) 'ਤੇ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ Global Fintech Fest ਵਿੱਚ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲਾ ਵਿਕਾਸ ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ (Financial Inclusion) ਨਾਲ ਆਵੇਗਾ।
ਸਪੀਡ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ
Tata Digital ਦੇ CEO ਸਾਜਿਥ ਸਿਵਾਨੰਦਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ '10-ਮਿੰਟ ਡਿਲੀਵਰੀ' ਵਰਗੇ ਮਾਡਲ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪੈਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਗੈਪ ਨੂੰ ਭਰਨਾ
State Bank of India (SBI) ਦੇ MD ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਤਿਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਲ ਮੌਕਾ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। UPI ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਡਾਟਾ, ਅਕਾਊਂਟ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਫਰੇਮਵਰਕ, ਅਤੇ Unified Lending Interface ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੁਣ ਕਰਜ਼ੇ ਸਿਰਫ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੈਸ਼-ਫਲੋ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫਰਾਡ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਕਾਸ ਸਿਰਫ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ AI ਅਤੇ ਵੌਇਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਬਿਹਤਰ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਾਹੀਂ ਡਿਫੌਲਟ ਰਿਸਕ ਨੂੰ ਘੱਟ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।