ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ IT ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ 'ਜ਼ੀਰੋ ਡੈੱਟ' ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਐਕਵਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। Persistent Systems ਅਤੇ Coforge ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ AI ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਟੈਲੇਂਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਆਰਗੈਨਿਕ ਵਿਕਾਸ (organic growth) ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਭਵਿੱਖੀ ਕਮਾਈ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਆਜ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵੇਂ ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਭਾਰਤੀ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IT) ਸੈਕਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਜ਼ੀਰੋ ਡੈੱਟ' ਜਾਂ ਕੈਸ਼-ਰਿੱਚ ਬੈਲੈਂਸ ਸ਼ੀਟ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਐਕਵਾਇਰ (acquisitions) ਨੂੰ ਫੰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ (debt financing) ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ Persistent Systems ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਰਮਨ IT ਫਰਮ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ $1.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਬ੍ਰਿਜ ਲੋਨ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪਸੰਦ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੈਸ਼ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
IT ਫਰਮਾਂ ਰਣਨੀਤੀ ਕਿਉਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?
ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਕਈ IT ਫਰਮਾਂ ਲਈ ਆਰਗੈਨਿਕ ਗਰੋਥ (organic growth) - ਯਾਨੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਿਕਾਸ - ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੰਪਨੀਆਂ AI ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ, ਮਾਹਰ ਟੈਲੇਂਟ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਜ਼ਰਜ਼ ਐਂਡ ਐਕਵਾਇਰਜ਼ (M&A) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, Coforge ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ Encora ਦੇ $2.3 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਐਕਵਾਇਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ $550 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, Cognizant ਨੇ Belcan ਦੇ $1.3 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਐਕਵਾਇਰ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੀਮਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦੌੜ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਇਕਵਿਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਐਕਵਾਇਰ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਕਰਜ਼ਾ (borrow) ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਇਕਵਿਟੀ (equity - ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ) ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ IT ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਣ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਟਾਕ ਘੱਟ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ 'ਡਿਲਿਊਸ਼ਨ' (dilution) ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।
Persistent Systems ਦੇ CEO, Sandeep Kalra ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕਵਿਟੀ ਫਰਮਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਇਕਵਿਟੀ ਡਿਲਿਊਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਐਕਵਾਇਰ, ਲੋਨ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕਮਾਈ (earnings per share) ਵਿੱਚ 5% ਤੋਂ 6% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰੇਗਾ।
ਜੋਖਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਝ ਖਾਸ ਜੋਖਮ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਕਦ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਲਈ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਵਿਆਜ ਖਰਚੇ (interest expenses) ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੰਪਨੀ ਉਮੀਦ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਏਕੀਕਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਆਜ ਲਾਗਤਾਂ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੰਡਸਟਰੀ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਮਾਲੀਆ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਇੱਕ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਜੋੜਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਕੈਸ਼-ਰਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਵਿੱਤੀ ਲਚਕਤਾ (financial flexibility) ਹੋਵੇਗੀ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮੁੱਖ ਸੂਚਕਾਂ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:
- ਡੈੱਟ-ਟੂ-ਇਕਵਿਟੀ ਰੇਸ਼ੋ (Debt-to-Equity Ratio): ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੀ ਇਕਵਿਟੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿੰਨਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ? ਵਧ ਰਿਹਾ ਰੇਸ਼ੋ ਉੱਚ ਲੀਵਰੇਜ (leverage) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਇੰਟਰੈਸਟ ਕਵਰੇਜ ਰੇਸ਼ੋ (Interest Coverage Ratio): ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮੁਨਾਫੇ (operating profit) ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਆਜ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?
- ਏਕੀਕਰਨ ਪ੍ਰਗਤੀ (Integration Progress): ਕੀ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਲੁਕਵੇਂ ਖਰਚੇ ਹਨ?
- ਆਰਗੈਨਿਕ ਗਰੋਥ ਰੁਝਾਨ (Organic Growth Trends): ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਾਲੀਆ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਕਵਾਇਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ?