HDFC Bank, Axis Bank ਅਤੇ Kotak Mahindra Bank ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ AI ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਫਤਾਰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਲਈ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸਟਾਫ ਵਧਾਏ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿੱਥੇ ਖਰਚੇ ਘਟਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਰਿਸਕ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ।
AI ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ ਹੁਣ AI ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤੀ (Core Strategy) ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। 2026 ਦੇ FIBAC ਸਮਿਟ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ 10% ਤੋਂ 50% ਤੱਕ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਖਰਚੇ (Cost-to-Income Ratio) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕ?
- Kotak Mahindra Bank: ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 'Project ACE' ਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਧਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਬਿਨਾਂ ਨਵਾਂ ਸਟਾਫ ਰੱਖੇ 20-30% ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- HDFC Bank: ਬੈਂਕ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸਰਵਿਸ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਿੱਚ 30% ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘਟਾਇਆ ਹੈ।
- Axis Bank: ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ AXIOM ਪਲੇਟਫਾਰਮ 60% ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੈਂਡਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ICICI Bank: ਇੱਥੇ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਰਾਡ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਾਵਧਾਨ?
ਹਾਲਾਂਕਿ AI ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਡਕਟਿਵਿਟੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। RBI ਲਗਾਤਾਰ 'Responsible AI' 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸਿਰਦਰਦੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਵਿੱਚ ਦਿਖਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਇਸਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।