ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ (Liquidity) ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ, RBI ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ **7.5%** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਨਕਦੀ ਦੀ ਤੰਗੀ ਕਿਉਂ ਆਈ?
ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ₹10 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਪਲੱਸ (Surplus) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਕਮੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਐਡਵਾਂਸ ਟੈਕਸ, GST ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ RBI ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਕਉਰਿਟੀਜ਼ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਜੋ $645 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਪੀਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ $597 ਬਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਵੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਕਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਧਰ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ₹15 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਜੇਕਰ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਨਕਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਆਪਣੇ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਰੇਟ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਨੈੱਟ ਇੰਟਰਸਟ ਮਾਰਜਿਨ (NIM) 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਡੈਬਟ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਵਧਣ ਨਾਲ ਬਾਂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
RBI ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ 'ਵੇਰੀਏਬਲ ਰੇਟ ਰੇਪੋ ਆਕਸ਼ਨ' ਰਾਹੀਂ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਗ੍ਰੋਥ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਬਿੱਲ ਆਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹਿਣਗੇ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚੇ ਵਧਣਗੇ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਦਬਾਅ ਘਟਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।