ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਘਰ ਖਰੀਦਣ ਨਾਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਖਰਚਿਆਂ (Personal Spending) ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ Personal Loans ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੁੱਲ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਦਾ **34%** ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਬਚਤ (Savings) ਲਈ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ NBFCs ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਪਤ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ Personal Loans ਦਾ ਹਿੱਸਾ 29% ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 34% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਲੋਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, 30% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 27% 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਰੰਤ ਖਰਚ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ਾ 49% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਭਰਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ 45% ਦੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਵਿੱਤੀ ਬਚਤ 7.9% ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਔਸਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
Non-Bank Lenders ਲਈ ਵਧਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਬਜਟ ਲਈ ਜੋਖਮ ਹੈ, ਪਰ Non-Banking Financial Companies (NBFCs) ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਹੈ। UBS ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹਨਾਂ ਰਿਣਦਾਤਿਆਂ ਦੇ Personal Loan ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ 30% ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ $144 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ?
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (Loan Quality) ਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਡਿਫਾਲਟ (Defaults) ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ക്രെਡਿਟ ਸਟੈਂਡਰਡਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ 'ਓਵਰਡਿਊ ਲੋਨ' 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।