ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਬੂਮ! ਭਾਰਤ 'ਚ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ **₹4.6 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਪਹੁੰਚੇ

ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ?

ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੋਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ₹4.6 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 123% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਧੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਕਾਰਨ?

ਇਸ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ₹1.32 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਇਹ ₹1.55 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਕਮ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ। ਦੂਜਾ, ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਧਾਰ (Secured Borrowing) ਦੀ ਤਰਫ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੁਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗੋਲਡ ਲੋਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ

ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਲਈ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਡਿਊਰੇਬਲਜ਼ (Consumer Durables) ਲਈ ਲੋਨ 5.3% ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ ₹21,962 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਕਸਪੋਰਟ ਕ੍ਰੈਡਿਟ (Export Credit) ਵਿੱਚ ਵੀ 8.4% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ₹11,436 ਕਰੋੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਸਨਲ ਲੋਨ (Personal Loan) ਜ਼ਰੂਰ 16.2% ਵਧੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਲੋਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ (Credit Card) ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਰਿਟੇਲ ਕਰਜ਼ੇ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਗੋਲਡ ਲੋਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਤਰੇ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੋਲਡ ਲੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖਤਰੇ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਈ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧਣ ਅਤੇ ਡਿਫਾਲਟ (Default) ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ₹2.5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦੇ ਡਿਫਾਲਟ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਆਮ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਨਾਲੋਂ 2.2 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਖਰੀ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗੋਲਡ ਲੋਨਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ

ਐਨਾਲਿਸਟਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਲੋਨਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਧਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਬੋਝ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।