ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਕਰਜ਼ੇ (Bank Credit) ਵਿੱਚ ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਸਾਲਾਨਾ **18.6%** ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ **₹219 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਟੇਲ ਕਰਜ਼ੇ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, NBFCs ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬੈਂਕ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ: ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਨਵੀਂ ਗਤੀ
ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਜੂਨ 2026 ਦੌਰਾਨ ਕਰਜ਼ਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (Credit Activity) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਬੈਂਕ ਕਰਜ਼ਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 18.6% ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ ₹219 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੂੰਜੀ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਭੋਜਨ ਕਰਜ਼ਾ (Non-food Credit) ਵੀ 18.3% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਮੰਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰਿਟੇਲ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਰੁਝਾਨ
ਰਿਟੇਲ ਕਰਜ਼ਾ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 15.8% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਊਸਿੰਗ ਲੋਨ (Housing Loans) ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਆਧਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਹਨ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਜ਼ਿਆਂ (Education Loans) ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੰਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਟੇਲ ਸੈਗਮੈਂਟ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਡਿਊਰੇਬਲ ਲੋਨ (Consumer Durable Loans) ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਰਿਸੀਵੇਬਲ (Credit Card Receivables) ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 2% ਦਾ ਸੁਸਤ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਘਰ ਵੱਡੇ-ਬਿੱਲ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਖਰੀਦਾਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਉਸੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
NBFC ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ (Services Sector) ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ 21.4% ਦਾ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਨ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕੰਪਨੀਆਂ (NBFCs) ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ 32% ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। NBFCs ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਬੈਂਕ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਲਗਭਗ 10% ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ (Risk Profile) ਲਈ ਇੱਕ κρίσιμη παράγοντας ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਪਾਰਕ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੈਕਟਰ (Commercial Real Estate Sector) ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 22% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਵੇਂ ਡਿਵੈਲਪਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ MSME ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ
ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਰਜ਼ੇ (Industrial Credit) ਵਿੱਚ ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ 19.2% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਮਾਈਕਰੋ, ਸਮਾਲ ਅਤੇ ਮੀਡੀਅਮ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼ (MSMEs) ਲਈ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸਮਰਥਨ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ 23% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੱਧਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ 30% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਬੇਸਿਕ ਮੈਟਲਜ਼ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ: ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵਾਧਾ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਫੰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, NBFCs ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮੰਦੀ ਆਖਰਕਾਰ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (Asset Quality) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ ਵਾਧਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਨੈੱਟ ਵਿਆਜ ਮਾਰਜਿਨ (Net Interest Margins) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਜ਼ਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਦੀ ਲਾਗਤ (Cost of Funds) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।