IDFC First Bank 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ: ₹590 ਕਰੋੜ ਦੇ ਫਰਾਡ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਲਿਆਂਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ

ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਸਰ

IDFC First Bank ਦੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬ੍ਰਾਂਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਸ ₹590 ਕਰੋੜ ਦੇ ਫਰਾਡ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ₹583 ਕਰੋੜ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 23 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ, IDFC First Bank ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਲਗਭਗ 20% ਡਿੱਗ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ₹14,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੱਟ ਗਈ। ਇਹ ਘੁਟਾਲੇ ਦੀ ਰਕਮ (₹590 ਕਰੋੜ) ਬੈਂਕ ਦੇ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ (Q3) ਦੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ (₹503 ਕਰੋੜ) ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੇਅਰ ਦਾ ਭਾਅ ਲਗਭਗ ₹70-₹71 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਫਰਾਡ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਲ?

ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਫਰਾਡ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ (Ex-employees) Ribhav Rishi ਅਤੇ Abhay Kumar ਵੱਲੋਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੈਸਾ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ 'Swastik Desh Project' ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭੈਣ-ਭਰਾ Swati ਅਤੇ Abhishek Singla ਹਨ। ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਾਤਿਆਂ (Government Accounts) ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ 'ਗੜਬੜੀਆਂ' (mismatches) ਰਾਹੀਂ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਗਵਰਨੈਂਸ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ

ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ ਨੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਟਰੋਲ (Internal Controls) ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Oversight Mechanisms) 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ (Analysts) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫਿਟੇਬਿਲਟੀ (Profitability) 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਹਾਊਸ Nomura ਨੇ ਸ਼ੇਅਰ 'ਤੇ 'Buy' ਰੇਟਿੰਗ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਹੈ ਪਰ ਟਾਰਗੇਟ ਪ੍ਰਾਈਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ₹105 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ 28% ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਹਿੱਟ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, Motilal Oswal ਅਤੇ Emkay Global ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਨੇ 'Neutral' ਜਾਂ 'Add' ਰੇਟਿੰਗ ਨਾਲ ਟਾਰਗੇਟ ₹80 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰੱਖੇ ਹਨ।

ਬੈਂਕ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਰੁਝਾਨ

ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ RBI ਵੀ ਫਰਾਡ ਰਿਸਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (Fraud Risk Management) 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। IDFC First Bank ਨੇ ਚਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ (Suspend) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ KPMG ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਆਡਿਟ (Forensic Audit) ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਡੀ-ਇਮਪੈਨਲ (De-empanel) ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹60,000-₹61,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ (38-41) ਇਸਦੇ ਵੱਡੇ ਪੇਅਰਸ (HDFC Bank, ICICI Bank) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ

ਬੈਂਕ ਨੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ (Stakeholders) ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮੁੜ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। KPMG ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਵੇਗੀ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਟਰੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਥ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ (Volatility) ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।