ਗਵਰਨੈਂਸ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
HDFC Bank ਭਾਰੀ ਜਾਂਚ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਅਤਾਨੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (Atanu Chakraborty) ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਟਾਕ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 14% ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ₹1.34 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਊ ਗੁਆ ਬੈਠਾ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਕੇਕੀ ਮਿਸਤਰੀ (Keki Mistry) ਨੂੰ ਅੰਤਰਿਮ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਹਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫਰਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਗਵਰਨੈਂਸ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ Macquarie, ਨੇ HDFC Bank ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ 'ਖਰੀਦ' ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, Jefferies ਅਜੇ ਵੀ ₹1,240 ਦੇ ਟਾਰਗੇਟ ਪ੍ਰਾਈਸ ਨਾਲ 'Buy' ਰੇਟਿੰਗ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 64% ਦੇ ਅਪਸਾਈਡ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਨ HDFC Bank ਨੂੰ 'Reduce' ਵਜੋਂ ਰੇਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਊ ₹11.26 ਤੋਂ ₹13.01 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਾਈਸ-ਟੂ-ਅਰਨਿੰਗ (P/E) ਰੇਸ਼ੋ 14.55 ਤੋਂ 17.7 ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਗਵਰਨੈਂਸ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਾ CEO ਸਸ਼ੀਧਰ ਜਗਦੀਸ਼ਨ (Sashidhar Jagdishan) ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਰਜਰ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਉੱਚ ਲੋਨ-ਟੂ-ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਰੇਸ਼ੋ (LDR)
ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਏ HDFC Ltd. ਨਾਲ ਮਰਜਰ ਕਾਰਨ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ (Integration) ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਕਾਰਨ ਨੈੱਟ ਇੰਟਰੈਸਟ ਮਾਰਜਿਨ (NIMs) ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ 4.1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ Q3 FY26 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3.35% ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਨ-ਟੂ-ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਰੇਸ਼ੋ (LDR) ਲਗਭਗ 100% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ FY26 ਲਈ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 90-96% ਅਤੇ FY27 ਤੱਕ 85-90% ਦੇ ਗਾਈਡੈਂਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚ ਰੇਸ਼ੋ, ਜੋ ਕਿ HDFC Bank ਦੇ ਮਰਜਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ 86-87% LDR ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਾਵੀ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਕਰਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਦਾ CASA (Current Account Savings Account) ਰੇਸ਼ੋ ਵੀ ਮਰਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 42.5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 33.6% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮਰਜਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ HDFC Bank ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ 'ਰੀ-ਬਿਲਡਿੰਗ' ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ICICI Bank ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ: ਇੱਕ 'ਸੁਸਟੇਨੈਂਸ' ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ICICI Bank ਨੂੰ 'ਸੁਸਟੇਨੈਂਸ' (sustenance) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਸੰਚਾਲਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ HDFC Bank ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 10-15% ਦਾ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸਨੂੰ ਉੱਚ ਮਲਟੀਪਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ - ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, FY28 ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਡ ਕਮਾਈ 'ਤੇ 1.8 ਗੁਣਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ HDFC Bank ਲਈ ਇਹ 1.5 ਗੁਣਾ ਹੈ। ICICI Bank ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਹਤਰ ਐਸੇਟ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗਰੋਸ NPA (Gross NPA) ਰੇਸ਼ੋ ਸਤੰਬਰ 2025 ਤੱਕ 1.58% ਅਤੇ ਨੈੱਟ NPA (Net NPA) 0.39% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ HDFC Bank ਦਾ GNPA 1.24% ਅਤੇ NNPA 0.42% ਸੀ। ICICI Bank ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਾਭਕਾਰੀਤਾ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰਿਟਰਨ ਆਨ ਇਕੁਇਟੀ (ROE) 17.9% ਅਤੇ ਰਿਟਰਨ ਆਨ ਐਸੈੱਟਸ (ROA) 2.52% (Q4 FY25) ਸੀ, ਜੋ HDFC Bank ਦੇ 14.4% ROE ਅਤੇ 1.94% ROA ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨੈੱਟ ਇੰਟਰੈਸਟ ਮਾਰਜਿਨ (NIM) Q2 FY26 ਵਿੱਚ 4.30% 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਹਤਮੰਦ CASA ਬੇਸ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਪੂਰਵਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਕੀਮਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ, HDFC Bank ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਮਾਰਜਿਨ ਦੇ ਉਲਟ। ICICI Bank ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਊ ਲਗਭਗ ₹8.63 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ ਲਗਭਗ 16.3 ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ ਰਿਸਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ
HDFC Bank ਦੀ ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀ ਇਸਦੇ ਰਿਕਵਰੀ ਪਲਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ ਰਿਸਕ ਹੈ। ਗਵਰਨੈਂਸ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 12-24 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ - LDR ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬੈਲੰਸ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਆਕਾਰ 'ਤੇ 18-19% ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦੀ ਹੌਲੀ ਗਰੋਥ (15 ਮਾਰਚ, 2026 ਤੱਕ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 10.8%) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਗਰੋਥ (13.9% ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ) ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, AT1 ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਗਲਤ-ਵਿਕਰੀ (mis-selling) ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜਾਂਚ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ICICI Bank 'ਸੁਸਟੇਨੈਂਸ' ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, HDFC Bank ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ 'ਰੀ-ਬਿਲਡ' ਕਰਨ ਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ?
HDFC Bank ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ Jefferies (₹1,240 ਟਾਰਗੇਟ) ਅਤੇ JPMorgan ('Overweight', ₹1,010 ਟਾਰਗੇਟ) ਵਰਗੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮਲਟੀਪਲ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਅਪਸਾਈਡ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹਨ, Weiss Ratings ਨੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ 'Sell' ਤੱਕ ਡਾਊਨਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਬਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਨੇੜੀਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਵਰਨੈਂਸ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਬੈਂਕ ਦੀ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। HDFC Bank ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਸਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪੋਸਟ-ਮਰਜਰ ਏਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ, ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਾਂ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ LDR ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ICICI Bank ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਐਸੇਟ ਕੁਆਲਿਟੀ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਫੋਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ, ਸਥਿਰ 'ਸੁਸਟੇਨੈਂਸ' ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। CEO ਸੰਦੀਪ ਬਖਸ਼ੀ (Sandeep Bakhshi) ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਕਤੂਬਰ 2028 ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।