ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ (ਗੋਲਡ ਲੋਨ) ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ, ਭਾਰਤ 'ਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ

ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ (ਗੋਲਡ ਲੋਨ) ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉੱਚ-ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਦਲ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਲਾਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਪਏ ਰਹੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿੱਜੀ ਲੋਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡਾਂ ਵਰਗੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੇ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੁਰੰਤ ਤਰਲਤਾ (liquidity) ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਗਤ-ప్రਭાવી ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ.

ਬੈਂਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 7% ਤੋਂ 8% ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗృਹ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ [2, 3]। ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਲੋਨਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 14% ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ [12, 26]। ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਸੋਨ ਬਾਂਡ (SGBs) ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲੈਟਰਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ SGBs 'ਤੇ 2.5% ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਆਜ ਕਮਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਗਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 5.5% ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ [6]। ਸੰਗਠਿਤ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧੀਨ ਸੰਪਤੀਆਂ (assets under management) ਦੇ ₹15 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ [18, 30]।

ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਿਰਫ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। FatakPay ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਗਾਂਧੀ, ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦਨ ਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਨਿੱਜੀ ਕਰਜ਼ਾ ਅਕਸਰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼, ਲਚਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।" ਉਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਰੰਤ ਤਰਲਤਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਤਣਾਅ ਨਾ ਹੋਵੇ [input]। Vighnaharta Gold Ltd. ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਮਹਿੰਦਰ ਲੂਨੀਆ, ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਸਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਠੋਸ ਕੋਲੈਟਰਲ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ [input]।

ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਾਗਤ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋਖਮ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਜਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਖਰਚੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬੋਝ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੋਖਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਫਾਲਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ਾ-ਤੋਂ-ਮੁੱਲ ਅਨੁਪਾਤ (loan-to-value ratios) ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਮਾਰਜਿਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ [input]। ਮਾਹਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਲਈ ਜਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸਥਿਰ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ।

ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਣਨੀਤਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਡਾਕਟਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਆਰਜ਼ੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਕਦ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਉੱਚ-ਵਿਆਜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਕੋਲੈਟਰਲਾਈਜ਼ਡ ਸੁਭਾਅ ਅਕਸਰ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਕੋਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਲਚਕਤਾ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ (exit strategy) ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।