ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ UPI ਪੇਮੈਂਟ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਖਾਤੇ 'ਚੋਂ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ RBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਿਫੰਡ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਨੂੰ **₹100** ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ UPI ਪੇਮੈਂਟ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ₹100 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹਰਜਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਕੀ ਹੈ ਰਿਫੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ?
- P2P (Person to Person): ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਭੇਜੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਹ ਪੈਸੇ T+1 ਦਿਨ (ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ।
- P2M (Merchant Payment): ਜੇਕਰ ਪੇਮੈਂਟ ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ T+5 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਨਿਯਮ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ ਲੈਣ-ਦੇਣ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਹ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਣ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ UPI ਐਪ (ਜਿਵੇਂ Google Pay, PhonePe, ਜਾਂ Paytm) ਵਿੱਚ 'Help' ਜਾਂ 'Dispute' ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਡੈਬਿਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ੌਟ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੋ।
ਜੇਕਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ RBI ਦੇ Complaint Management System (CMS) ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਹਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਰੈਫਰੈਂਸ ਨੰਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਨੋਟ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰ ਸਕੋ।