Department of Telecommunications (DoT) ਨੇ ਆਪਣੇ Financial Fraud Risk Indicator ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ 15 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ **₹5,043 ਕਰੋੜ** ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਰਿਸਕ ਸਕੋਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿਸਟਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੰਮ?
Financial Fraud Risk Indicator (FRI) ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ 'Digital Intelligence Platform' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ 'Medium', 'High' ਜਾਂ 'Very High' ਰਿਸਕ ਸਕੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫਿਨਟੇਕ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਕਿਉਂ ਹੈ ਅਹਿਮ?
ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2026 ਦਰਮਿਆਨ ਹੀ ₹2,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ, ਫਿਨਟੇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਫਿਨਟੇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ (Profitability) 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਘਟਣਗੇ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵਧੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਰੋਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।