ਹੁਣ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਘਰ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਿਟ ਲੋਡ ਕਰਾਉਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਰਿਵਾਰਡ ਪੁਆਇੰਟ ਨਾ ਮਿਲਣ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਨੂੰ 'quasi-cash' ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਧੂ ਫੀਸਾਂ ਵੀ ਲਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਇਹ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਰਾਇਆ ਭਰਨ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਿਟ ਟਾਪ-ਅੱਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਮ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਰਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਜਾਂ ਕੈਸ਼ਬੈਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪੇਮੈਂਟਸ ਅਜੇ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਬੈਨੀਫਿਟਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਡ ਯੂਜ਼ਰ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਜ਼ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਫੀਸ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਗਣਿਤ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ।
'Quasi-Cash' ਦਾ ਨਾਮ?
ਬੈਂਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਨੂੰ Merchant Category Codes (MCC) ਨਾਮ ਦੇ ਖਾਸ ਲੇਬਲਾਂ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਾਇਆ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਵਾਲਿਟ ਲੋਡ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੇ ਕੋਡਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ 'quasi-cash' ਜਾਂ ਪੈਸੇ-ਟਰਾਂਸਫਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਾਲੀ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ਼ੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ—ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਸਲ ਖਪਤਕਾਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਿਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਤੋਂ ਰਿਵਾਰਡ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਨਵੀਨੀਅੰਸ ਫੀਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਗਣਿਤ
ਰਿਵਾਰਡ ਪੁਆਇੰਟ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ ਪੇਮੈਂਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ 'ਕਨਵੀਨੀਅੰਸ ਫੀਸ' (Convenience Fees) 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਡਿਜੀਟਲ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਕਿਰਾਇਆ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਐਪ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੀਸ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਰਕਮ ਦਾ 1% ਤੋਂ 3% ਤੱਕ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਡ ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਜੋ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 1% ਦਾ ਰਿਵਾਰਡ ਰੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ 2% ਕਨਵੀਨੀਅੰਸ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ 1% ਵਾਧੂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਈ ਕਾਰਡ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਖਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਜ਼ੀਰੋ ਪੁਆਇੰਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬੈਂਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?
ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਰਿਟੇਲ ਖਰੀਦ ਦੇ ਉਲਟ ਜਿੱਥੇ ਵਪਾਰੀ ਭੁਗਤਾਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਰਾਇਆ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਵਾਲਿਟ ਲੋਡ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਅਕਸਰ ਅਸਲ ਖਪਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਟੇਲ ਖਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਰਿਵਾਰਡਸ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਲਿਟ ਟਾਪ-ਅਪਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸ਼ੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰਿਵਾਰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ: ਰਿਟੇਲ ਖਪਤ, ਨਾ ਕਿ ਨਕਦ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜਾਂ ਫੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ 'ਰਿਵਾਰਡ ਪੁਆਇੰਟ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ' (Reward Point Terms and Conditions) ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ਼ੂਅਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਹੁਣ ਬਾਹਰ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਰਚੈਂਟ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੂਚੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਲਿਟ ਲੋਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸੇ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਕਿਰਾਇਆ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁੱਲ ਕਨਵੀਨੀਅੰਸ ਫੀਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਫੀਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਾਭ (ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਧੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ UPI ਜਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟ ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗਤ-ਅਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।