ਬਾਂਡ ਫੰਡਾਂ 'ਚ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ: ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਦਾਅ ਜਾਂ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਰੁਖ?

ਭਾਰਤ 'ਚ ਬਾਂਡ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੈਨੇਜਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਂਡਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਾਅ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਰੁਖ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੰਡ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਿਲਟ (Gilt) ਅਤੇ ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਬਾਂਡ ਫੰਡਾਂ (Dynamic Bond Funds) ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਂਡ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵੰਡ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੀ 'ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ' (Duration) ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੰਡ ਗਿਲਟ ਫੰਡ (Gilt Funds - ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਬਾਂਡ ਫੰਡਾਂ (Dynamic Bond Funds - ਜੋ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ) ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।

'ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ' ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਂਡ ਫੰਡ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਫੰਡ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਦਰਾਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਛੋਟੀ ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਫੰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘਟਣ 'ਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵੰਡ

ਹਾਲੀਆ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫੰਡ ਕਿਵੇਂ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗਿਲਟ ਫੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਫੰਡਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀਆਂ ਮਿਆਦਾਂ (Maturities) ਚੁਣੀਆਂ ਹਨ। ਬੰਧਨ ਗਿਲਟ ਫੰਡ (Bandhan Gilt Fund) ਦੀ ਔਸਤ ਮਿਆਦ 32 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ICICI Prudential, Nippon India, ਅਤੇ HDFC ਗਿਲਟ ਫੰਡ ਵੀ ਲੰਬੀਆਂ ਮਿਆਦਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ 21 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਹੋਰ ਫੰਡ ਹਾਊਸ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, SBI ਗਿਲਟ ਫੰਡ (SBI Gilt Fund) ਅਤੇ ਕੋਟਕ ਗਿਲਟ ਫੰਡ (Kotak Gilt Fund) ਨੇ ਕਾਫੀ ਛੋਟੀਆਂ ਔਸਤ ਮਿਆਦਾਂ - ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 13 ਸਾਲ - ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਲਾਭਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਬਾਂਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪੈਟਰਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੰਧਨ (Bandhan) ਅਤੇ HDFC ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਫੰਡਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਧਾਈ ਹੈ, Nippon India ਅਤੇ SBI ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਫੰਡ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਡਿਊਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਰਣਨੀਤੀ ਵੰਡੀ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?

ਇਹ ਅੰਤਰ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਦਾਅ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘਟਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਮੇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਦੀ ਨੀਤੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਬਦਲਾਅ, ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸਥਿਰਤਾ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲੀਆ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ—ਨੇ ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਂਡ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬੀ-ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਜੇ ਮੈਨੇਜਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਰੁਖ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਉੱਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਰੱਖਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਲੰਬੀ-ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਛੋਟੀ-ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਪੇਪਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੇਜਰ ਪੂੰਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਵੰਡ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੰਡ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

1. ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ: RBI ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ। ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੀ-ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਬਾਂਡ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
2. ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜੇ: ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਬਾਂਡ ਫੰਡਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਜੋਖਮ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖਪਤਕਾਰ ਕੀਮਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਉੱਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ RBI ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3. ਫੰਡ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ: ਆਪਣੀ ਬਾਂਡ ਫੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਮਿਆਦ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਫੈਕਟਸ਼ੀਟ (Monthly Factsheet) ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੋ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਡਿਊਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਫੰਡ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।