ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ (FD) ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ **₹2.17 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ FCNR-B ਅਕਾਊਂਟਸ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਲੀਵਰੇਜ ਸਟ੍ਰੈਟਜੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਏ ਗਏ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 53% ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸਿਰਫ 14.3% ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ ₹2.17 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਹਕ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਕੇ ਨਕਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
FCNR-B ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਚੱਕਰ?
ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ Foreign Currency Non-Resident Bank (FCNR-B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਨੂੰ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਕੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਮੁਨਾਫੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ 'ਲੀਵਰੇਜਡ ਪੋਜੀਸ਼ਨ' ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਖਪਤਕਾਰ ਲੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ
ਸਿਰਫ FD ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਗੋਲਡ ਲੋਨ (Gold Loan) ਵਿੱਚ ਵੀ 82.6% ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ₹5.77 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਵਿਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 28.3% ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਗਰੋਥ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ 19.4% ਵਧ ਕੇ ₹229.9 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਵਧਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਮਤਲਬ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਰਿਸਕ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੋਲੈਟਰਲ (ਗਿਰਵੀ ਰੱਖੀ ਜਾਇਦਾਦ) ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਐਸੇਟ ਕੁਆਲਿਟੀ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (Reserve Bank of India) ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।