ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦੀ **12.6%** ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦੇ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਫੂਕ-ਫੂਕ ਕੇ ਕਦਮ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੇਂਡੂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ (Rural Lending) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਰਵੱਈਆ ਅਪਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 12.6% ਮੀਂਹ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦੇ ਬੈਂਕ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। RBL Bank ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੋਨ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ 12% ਦੀ ਕਮੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਇਹ ਕੁੱਲ ਲੋਨ ਦਾ ਸਿਰਫ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, Federal Bank ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੇਂਡੂ ਲੋਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ 3% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਵਾਧਾ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। Axis Bank ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੋਨ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ 20% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ HDFC Bank ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ 6.5% ਵਧ ਕੇ ₹1.3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹਨਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਲੋਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਘਟਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ 'ਐਸੇਟ ਕੁਆਲਿਟੀ' (Asset Quality) ਹੈ। ਜੇਕਰ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਝਾੜ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ NPA (Non-Performing Assets) ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰੱਬੀ ਦੀ ਫਸਲ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਟੈਸਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਨਤੀਜਿਆਂ (Quarterly Results) ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ।