ਬੈਂਕ ਨੋਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਸੀਅਤ ਨਹੀਂ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ?

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਾਤਾਧਾਰਕ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕ ਨੋਮੀਨੇਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਖਾਤਾਧਾਰਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਨੋਮੀਨੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨੋਮੀਨੀ ਇੱਕ 'ਟਰੱਸਟੀ' ਵਜੋਂ

ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਨੋਮੀਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ 'Shakti Yezdani' ਕੇਸ ਵਰਗੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨੋਮੀਨੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਿਸਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪੈਸਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਾਰਿਸਾਂ ਅਤੇ ਨੋਮੀਨੀ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨੋਮੀਨੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।

2026 ਦੇ ਨਵੇਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨਿਯਮ

Banking Laws Amendment Act 2025 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਹੁਣ ਖਾਤਾਧਾਰਕ ਇੱਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ 4 ਤੱਕ ਨੋਮੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮਿਲਣ ਦੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਲੇਮ ਸੈਟਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਘੱਟ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਇਹ ਨੋਮੀਨੀ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ।

ਸਾਵਧਾਨੀ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਮੀਨੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅੜਚਨਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵਸੀਅਤ (Will) ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਸੀਅਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਵਸੀਅਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨੋਮੀਨੇਸ਼ਨ ਅਪਡੇਟ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।