ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਪਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸਾਮਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਮਾਯੁਕਤ (Insured) ਹੈ। RBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਲਾਕਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕਿਰਾਏ ਤੋਂ ਸਿਰਫ **100** ਗੁਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਗਾਹਕ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਿਜੌਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ। Reserve Bank of India (RBI) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਚੋਰੀ, ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸਾਮਾਨ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਸਿਰਫ ਲਾਕਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕਿਰਾਏ ਤੋਂ 100 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਹੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਕਾਫੀ ਹੈ?
ਇਹ ਇੱਕ ਫਿਕਸਡ ਲਿਮਿਟ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਜਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਾਕਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਕਿਰਾਇਆ ₹5,000 ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ₹5 ਲੱਖ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਣਗੇ। ਲਾਕਰ ਸੇਵਾ ਸਿਰਫ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪਾਲਿਸੀ ਹੈ।
ਬੈਂਕ ਕਿਉਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ?
ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੇ 'Acts of God' ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ: ਆਪਣੇ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹਰ ਸਾਮਾਨ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ, ਖਰੀਦ ਦੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ ਅਤੇ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।
- ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ: ਬੈਂਕ ਦੀ ਲਿਮਿਟਿਡ ਦੇਣਦਾਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪਾਲਿਸੀ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।
- ਪਾਲਿਸੀ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਆਪਣੀ ਘਰੇਲੂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪਾਲਿਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੈੱਕ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।