ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹਾਲਾਤ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ਰਵੁਆਇਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ **80.2%** ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ **15.7%** ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਕਾਰਨ ਰਬੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੁੱਗਣੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਖਪਤ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਾਟਰ ਰਿਸੋਰਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਬੇ ਦੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੈਮ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖਾਲੀ ਪਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਉੱਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ।
ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ
India Meteorological Department (IMD) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 30% ਬਾਰਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਲੋਰ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਘਾਟ 50% ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਰਬੀ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਧੰਦਾ ਵੀ ਮਾੜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ₹6-7 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਸਨ, ਹੁਣ ₹15 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਜਬੂਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਵੇਚਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਗਰੀ-ਇਨਪੁਟ (ਬੀਜ ਅਤੇ ਖਾਦ), ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਗੁਡਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਪੇਂਡੂ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਘੱਟ ਝਾੜ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਕਾਰਨ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੂਡ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ (ਮਹਿੰਗਾਈ) ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲ ਦੀ ਲੋੜ
ਫਿਲਹਾਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੋਕਾ ਐਲਾਨਣ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਫੰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਸਤ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।