ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ Patalbagh ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਦੀ ਫਸਲ ਉਜਾੜੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੈ। ਸਾਲ **2022** ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇੱਕ ਲੈਂਡਫਿਲ ਨੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ **120 ਹੈਕਟੇਅਰ** ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮਾਮਲਾ National Green Tribunal ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ Pampore ਸਥਿਤ Patalbagh ਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕੇਸਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਖੇਤੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ 3 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਊਂਸਪਲ ਲੈਂਡਫਿਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਚੂਹਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੂਹੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਬੀਜਾਂ (Corms) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਰ
ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਲਗਭਗ 20% ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸੇਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਹੱਲ ਵੀ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਲੈਂਡਫਿਲ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਆਏ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਹੁਣ ਸੇਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 120 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲਝਣਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ Jammu and Kashmir Pollution Control Committee ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਿਊਂਸਪਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਲੈਂਡਫਿਲ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੂੜੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ 'Leachate' ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਗਲਾ ਕਦਮ
Jammu and Kashmir RTI Movement ਹੁਣ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ National Green Tribunal ਕੋਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲੈਂਡਫਿਲ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ GI-ਟੈਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੇਸਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।