ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵਸਟਾਕ ਫੀਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੱਕੀ (Maize) ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਥੇਨੌਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੱਕੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ **₹2,800** ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੋਲਟਰੀ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਸੱਟ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ₹2,700 ਤੋਂ ₹2,800 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਖਰੀਫ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ
ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੱਕੀ ਹੇਠ ਰਕਬਾ 2.64% ਘੱਟ ਕੇ 91.59 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 45 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ 38 ਤੋਂ 39 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 21% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਥੇਨੌਲ ਬਨਾਮ ਫੀਡ ਦਾ ਟਕਰਾਅ
'ਕੰਪਾਊਂਡ ਲਾਈਵਸਟਾਕ ਫੀਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' (CLFMA) ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਮੱਕੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਵੇ। ਮੱਕੀ ਪੋਲਟਰੀ ਫੀਡ ਦਾ 50-60% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਥੇਨੌਲ ਉਤਪਾਦਕ ਚਾਵਲ ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪੋਲਟਰੀ ਅਤੇ ਫੂਡ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਪੋਲਟਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 60-70% ਖਰਚਾ ਸਿਰਫ ਫੀਡ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਜੇ ਇਹ ਖਰਚਾ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ (ਮਹਿੰਗਾਈ) ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰਹਿਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਫੀਡ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ-ਨਿਰਯਾਤ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਫਸਲੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ।