ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ **1,000** ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਰਿਸਰਚ ਮੁਤਾਬਕ, ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਹੈਲਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਖਰਚੇ ਖੇਤੀ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਨ ਮਾਫੀ ਜਾਂ ਨਕਦ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਹੀ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ, ਖਾਨਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੋਣਕਣ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ 1,000 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਦਾ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ (musculoskeletal strain) ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਿੰਚਾਈ ਜਾਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਇਨਪੁਟਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ
ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਕਿੰਗ ਕੈਪੀਟਲ ਬੀਜਾਂ ਜਾਂ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ Agri-input ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ROI 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ 'ਵੈਲਫੇਅਰ' ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ Gross Fixed Capital Formation (GFCF) ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, APMC ਯਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲਥ ਕਿਓਸਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਔਜ਼ਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।