ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ **18%** ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ **265** ਤਾਲੁਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਕਾਗ੍ਰਸਤ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਅੰਗੂਰਾਂ ਤੇ ਅੰਬਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਖਪਤ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਗਬਾਨੀ (Horticulture) ਹੱਬ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਸੋਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਕੁੱਲ 358 ਵਿੱਚੋਂ 265 ਤਾਲੁਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਕਾਗ੍ਰਸਤ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਸੀਜ਼ਨਲ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਗ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਨ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ (Long-term Impact)
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਅੰਗੂਰ, ਅਨਾਰ ਅਤੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। ਸੋਇਆਬੀਨ ਜਾਂ ਕਪਾਹ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰੁੱਖ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਅਸਰ (Economic Impact)
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਣ ਨਾਲ ਟ੍ਰੈਕਟਰ, ਟੂ-ਵ੍ਹੀਲਰ ਅਤੇ FMCG ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗੂਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 69% ਹਿੱਸਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਲ-ਆਧਾਰਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ
ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ₹6,728 ਕਰੋੜ ਦਾ ਰਾਹਤ ਪੈਕੇਜ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਰੀਸਟ੍ਰਕਚਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਦਮ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 'ਐਸੇਟ ਕੁਆਲਿਟੀ' (Asset Quality) 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੇਗੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।