2026 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ Madhya Pradesh ਵਿੱਚ **118** ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ Punjab ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ **88** ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰੁਝਾਨ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
Indian Agricultural Research Institute (IARI) ਅਤੇ CREAMS ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਜ਼ਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 2026 ਦੇ ਹਾਰਵੈਸਟ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਹੁਣ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਹੈ। 15 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, Madhya Pradesh ਵਿੱਚ 118 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜੋ ਕਿ Punjab ਦੇ 88 ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ Punjab ਲਈ ਇਹ ਪਿਛਲੇ 7 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੰਕੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ Uttar Pradesh ਵਿੱਚ 65 ਅਤੇ Rajasthan ਵਿੱਚ 10 ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Madhya Pradesh ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਵਧਣ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਬਦਲਾਅ ਹੈ। ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੀ ਫਸਲ ਬੀਜਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ Punjab ਅਤੇ Haryana ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ MSP (Minimum Support Price) ਦੀ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਰਗੇ ਆਰਥਿਕ ਜੋਖਮ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ, ਬੱਦਲਵਾਈ ਕਾਰਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਸਲ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ।