ਕੇਰਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (KAU) ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਫੋਰੈਸਟ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (KFRI) ਨੇ ਕਾਜੂ ਦੀ ਕਲਮ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਾਇਓਡੀਗ੍ਰੇਡੇਬਲ (biodegradable) ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੂਟ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ (root trainers) ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੂੜਾ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਰਸਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਖੋਜ: ਕਾਜੂ ਦੀ ਕਲਮ ਲਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਟੱਕਰ
ਕੇਰਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (KAU), ਕੇਰਲ ਫੋਰੈਸਟ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (KFRI) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਕਾਜੂ ਦੀ ਕਲਮ (grafting) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਪੌਲੀਬੈਗਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ (coir fibre) ਤੋਂ ਬਣੇ ਰੂਟ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ (CRTs) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ।
ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੂਟ ਟ੍ਰੇਨਰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ?
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ GAIL India ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੋਸ਼ਲ ਰਿਸਪਾਂਸਿਬਿਲਟੀ (CSR) ਤਹਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 150-cc ਦੇ ਇਹ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੂਟ ਟ੍ਰੇਨਰ, ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਜੂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਕਲਮ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦੇਣਗੇ। ਸਿਰਫ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਨਾਲ ਨਰਸਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ (operational efficiency) ਵੀ ਵਧੇਗੀ। ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਰ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ।
ਕੇਰਲ ਦਾ ਕਾਜੂ ਸੈਕਟਰ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ
ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੇਰਲ ਦਾ ਕਾਜੂ ਸੈਕਟਰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਟਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਰੂਟ ਟ੍ਰੇਨਰ, ਖਰਚੇ ਘਟਾ ਕੇ ਨਰਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲ:
ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ 'ਕਲਮ ਲਗਾਉਣਾ' (grafting) ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੀ ਉਹ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਰੱਖਤ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਾਜੂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਤੀ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਨਾਰੀਅਲ-ਆਧਾਰਿਤ ਮਾਡਲ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਕੀਮਤ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਨਰਸਰੀ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਾਜੂ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੈਲੰਜ ਹੁਣ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ-ਵਧਾਊ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।