Kashmir Saffron: ਰਿਕਾਰਡ ਗਰਮੀ ਨੇ ਤੋੜੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮਰ, ਕੇਸਰ ਦੀ ਫਸਲ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾਇਆ ਖਤਰਾ

Kashmir ਦੇ ਪੈਂਪੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਦੀ ਫਸਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੇਮੌਸਮੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਨੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 4 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 31.2°C ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 1935 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਗਰਮੀ ਨੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਕਿਉਂ ਰਹੀਆਂ ਫੇਲ੍ਹ?

ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ₹412 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ 'National Saffron Mission' ਦਾ ਮਕਸਦ ਡ੍ਰਿਪ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ (Drip Irrigation) ਰਾਹੀਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ। ਜਿਹੜੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਖੂਹ ਲਗਵਾਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਤਾਂ ਕੁਝ ਬਚੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਲੂ

Kashmir ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20,000 ਤੋਂ 25,000 ਪਰਿਵਾਰ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ 13 ਤੋਂ 14 ਟਨ ਕੇਸਰ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਉਤਪਾਦਨ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਔਸਤ ਦਾ ਸਿਰਫ 5% ਤੋਂ 10% ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਝਟਕਾ ਹੋਵੇਗਾ।