Kashmir ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਦੀ ਫਸਲ ਇਸ ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਾਰਨ Pampore ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਘਟਣ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਾਰ ਅਤੇ ਫਸਲ ਦਾ ਸੰਕਟ
Kashmir ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੇਸਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 90% ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਾ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਅਵੇ ਬਨਾਮ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ
ਇਹ ਸੰਕਟ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 'National Saffron Mission' 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਪੋਰ (Pampore) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖਰਾਬ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸਰਹੀਣ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਿੱਪ ਸਿੰਚਾਈ (Drip Irrigation) ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਅੱਗੇ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਕੇਸਰ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਮੌਸਮ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਕਮੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਕਮੋਡਿਟੀ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ Iran ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਉਣਾ ਤੈਅ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਮਾਈ ਲਈ ਇਸੇ ਫਸਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।