ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਬਾਗਬਾਨੀ ਖੇਤਰ (Horticulture Sector) ਨਵੇਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਬ ਦੇ ਪੱਤਾ ਸੁੰਡੀ (Apple Leaf Miner) ਦੇ ਕਹਿਰ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮੌਸਮੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੇ ਲਗਭਗ **400 ਕਰੋੜ** ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਕੁਆਰੰਟੀਨ (Quarantine) ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਸੇਬ ਅਤੇ ਪੋਪਲਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੋਪਲਰ ਅਤੇ ਵਿਲੋ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਚੂਸਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ (Sap-sucking Insect) ਦਾ ਹਮਲਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕੀੜਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਛਾਂ ਲਈ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸੇਬ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਸੇਬ ਦੀ ਪੱਤਾ ਸੁੰਡੀ (Apple Leaf Miner) ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੀੜਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਤਾ ਸੁੰਡੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਸਿਹਤਮੰਦ ਫਲ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਮਾਲ ਦਾ ਮਸਲਾ
ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ, ਹਾਈ-ਡੈਨਸਿਟੀ ਸੇਬ ਦੇ ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਪੌਦੇ ਸਮੱਗਰੀ (Planting Materials) ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਆਯਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਅਣਉਚਿਤ ਕੁਆਰੰਟੀਨ (Quarantine) ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ (Biosecurity) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਸਟਾਕਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਨਵੇਂ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦਾ ਜੋਖਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟਿਕਾਊਪਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਔਸਤ ਕਿਸਾਨ ਲਈ, ਇਹ ਮੁੱਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਮਹਿੰਗੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ (Pesticides) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਗਲਤ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਾਲੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਟਾਕ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨੇ ਪਏ ਸਨ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੈਸਾ ਖਰਚਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਧਿਆਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਾਇਓ-ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਨਪੁਟਸ (Agricultural Inputs) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲੇ। ਸਾਰੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਪਲਾਂਟਿੰਗ ਮਟੀਰੀਅਲ ਲਈ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੇਬ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।