ਵਧ ਰਹੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਾਇਓਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ: ਕਣਕ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਘਣਤਾ (Nutrient Density) ਦਾ ਘਟਣਾ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਧ ਰਹੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਵਰਗੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨਿਊਟ੍ਰੀਐਂਟਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੱਲ ਬਦਲਾਅ
ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਦਾਵਾਰ (Volume) ਵਧਾਉਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਗੁਣਵੱਤਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹੈ। ICAR ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਫਰੇਮਵਰਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਫਸਲ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੇ।
ਸੀਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ
ਬਾਇਓਫੋਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (Biofortification) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੱਲ ਹੈ ਜੋ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮਿਨਰਲ-ਯੁਕਤ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਉਹ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਆਰਐਂਡਡੀ (R&D) ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲਿਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਖਾਦ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਹੁਣ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨਿਊਟ੍ਰੀਐਂਟ-ਐਨਰਿਚਡ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਆਰਗੈਨਿਕ ਮਿੱਟੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਨਪੁਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੈਸ਼ਲਾਈਜ਼ਡ ਹੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
FMCG ਅਤੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਇਓਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਨਗੀਆਂ।