ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਨਵਾਂ AI ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'Bharat-VISTAAR' ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। **2034** ਤੱਕ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦਾ AI ਮਾਰਕੀਟ **$415.5 ਮਿਲੀਅਨ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖੇਤਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ।
ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰੂਪ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕੜੀ ਹੈ 'Bharat-VISTAAR', ਇੱਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ AI ਟੂਲ ਜਿਸ ਨੂੰ 2026-27 ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਰਕਾਰ ਦੇ AgriStack ਪੋਰਟਲਾਂ ਅਤੇ Indian Council of Agricultural Research (ICAR) ਦੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵੇਗਾ।
ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ AI-in-agriculture ਮਾਰਕੀਟ 2025 ਵਿੱਚ $84.8 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 18.73% ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ 2034 ਤੱਕ $415.5 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। 'Digital Agriculture Mission' ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਤੱਕ 23.5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਸਲੀ ਪਲਾਟਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 7.63 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨ ਆਈਡੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦ ਹਨ।
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
AI ਟੂਲ ਹੁਣ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 'National Pest Surveillance System' 66 ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ 432 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ, ਡਰੋਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ
ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ। 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਛੋਟੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗੀ ਤਕਨੀਕ ਖਰੀਦਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਕਿੰਨੀ ਸਸਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਕਨੀਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।