ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ (Southwest Monsoon) **15%** ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨਿਤ **90.63 cm** ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਰਫ਼ **76.86 cm** ਮੀਂਹ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਮਹਿੰਗਾਈ (Food Inflation) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਚਿੰਤਤ ਹਨ।
India Meteorological Department (IMD) ਨੇ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਦੀ ਇਹ ਕਮੀ ਸਿਰਫ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸੇ ਯਾਨੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਲਾਕਾ ਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ (Regional Impact)
ਮੀਂਹ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 37%, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 24% ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 21% ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਖਰੀਫ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਬੀ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ (Investor Implications)
ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਪੇਂਡੂ ਖਪਤ (Rural Consumption) ਨਾਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਟ੍ਰੈਕਟਰ, ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਗੁੱਡਜ਼ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਝਾੜ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ Reserve Bank of India (RBI) ਉੱਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵੋਇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਣਕ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਵਰਗੀਆਂ ਰਬੀ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਇਸੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮਾਨਸੂਨ (Northeast Monsoon) 'ਤੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹੁਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਗੇ।