ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਐਕਸਪੋਰਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ Anhydrous Milk Fat (AMF) 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੌਂਡਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਜ਼ੋਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ 247.87 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ ਆਪਣਾ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੁੱਧ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਹੁਣ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ AMF ਵੱਲ ਹੈ।
AMF ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
AMF (Anhydrous Milk Fat) ਇੱਕ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਡੇਅਰੀ ਇੰਗਰੀਡੀਐਂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 99.8% ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲਕ ਫੈਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਕਰੀ, ਕਨਫੈਕਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਦੁੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਮ ਘਿਓ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, AMF ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਰਾਹੀਂ ਵੇਚਣਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਬੌਂਡਡ ਜ਼ੋਨ (Bonded Zones) ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਅਕਸਰ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਐਕਸਪੋਰਟ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਬੌਂਡਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਜ਼ੋਨ ਜਾਂ SEZs ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਹਰੋਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ (Butterfat) ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ AMF ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਗਲਫ ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਫਾਇਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਦਾ ਐਕਸਪੋਰਟ $330 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
- ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ: ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- Infrastructure: ਕੋਲਡ-ਚੇਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
- Policy Risk: ਡੇਅਰੀ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਟਾਈਟ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਅਚਾਨਕ ਨੀਤੀਆਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਐਕਸਪੋਰਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।