ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਭਾਰਤ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, 2026 ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਦਰਮਿਆਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਬੀ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ, ਗਰਮੀ ਲਹਿਰਾਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਗਰਮੀ ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਰਮੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਣਕ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ 15-25% ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਕਣਕ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ 3-5% ਤੱਕ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣਗੀਆਂ, ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ FMCG ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ, ਗਰਿੱਡ 'ਤੇ ਦਬਾਅ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੂਲਿੰਗ ਲਈ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ (Power Demand) ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ 41% ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਗਰਮੀ ਲਹਿਰਾਂ ਕਾਰਨ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ 2024 ਵਿੱਚ ਪੀਕ ਡਿਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਬਾਲਣ (Fossil fuels) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
ਮਾੜੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ (Economic Stability) ਲਈ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ 75% ਕਾਮੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਉਤਪਾਦਕਤਾ (Labor productivity) 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ 2030 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ (GDP) 2.5% ਤੋਂ 4.5% ਤੱਕ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਾਦ (Fertilizer) ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। FMCG ਸੈਕਟਰ ਲਈ, ਸਥਿਤੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕਾਰਨ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਾਦ ਸਬਸਿਡੀ ਬਿੱਲ, ਜੋ FY2024-25 ਵਿੱਚ ₹1.75 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, 'ਤੇ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਅੱਗੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਤਿਮਾਹੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਣਕ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ, ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। FMCG ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪੇਂਡੂ ਮੰਗ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।