ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICAR) ਨੇ ਅਫਰੀਕਨ ਸਵਾਈਨ ਫੀਵਰ (ASF) ਖਿਲਾਫ ਦੇਸੀ ਟੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸੂਰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ 2020 ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਟੀਕੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ (culling) ਵਰਗੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ।
ICAR ਨੇ ASF ਖਿਲਾਫ ਕਿਵੇਂ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ?
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICAR) ਨੇ ਅਫਰੀਕਨ ਸਵਾਈਨ ਫੀਵਰ (ASF) ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਟੀਕਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਸ਼ੂਧਨ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਕਾ ਭੋਪਾਲ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਹਾਈ ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ ਐਨੀਮਲ ਡਿਸੀਜ਼ (NIHSAD) ਵਿਖੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਟ੍ਰੇਨ (attenuated virus strain) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫਰੀਕਨ ਸਵਾਈਨ ਫੀਵਰ ਨੇ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਅਕਸਰ 100% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕੁਆਰੰਟੀਨ, ਬਾਇਓ-ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ (culling) ਵਰਗੇ ਉਪਾਅ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ 2020-2021 ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ₹276 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ 2025 ਤੱਕ ASF ਦੇ ਕਹਿਰ ਕਾਰਨ 11,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ₹982 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮ
ਟੀਕੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਦਾ ਸਖਤ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਭਾਗ (Department of Animal Husbandry and Dairying) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਟੈਸਟਿੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ ਇਮਯੂਨੋਜੇਨਿਸਿਟੀ (immunogenicity), ਸੁਰੱਖਿਆ (safety), ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਥਿਰਤਾ (genetic stability) 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਆਪਣੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਵੇ। ਇੱਕ ਰੋਕਥਾਮ ਸੰਦ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਟੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ, ਪਰ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ, ਤਰੀਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਲਈ, ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ (reactive) ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ (proactive) ਰੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ ਲਈ ਅਗਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਵੰਡਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟੀਕੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਟੀਕੇ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਰਤੋਂ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਚੇਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ, ਸੂਰ ਪਾਲਣ, ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।