ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਾਰ ਕਾਰਨ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ **48%** ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ **2.5 ਲੱਖ** ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੇਬ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਇਹ ਸਾਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 48% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਆਮਦ 2.18 ਕਰੋੜ ਬਕਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 1.15 ਕਰੋੜ ਬਕਸੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕਟਰ ₹5,000 ਕਰੋੜ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।
ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਠੰਡ ਦੀ ਕਮੀ, ਬੇਮੌਸਮੀ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨੇ ਫਸਲ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੈਦਾਵਾਰ 75% ਤੱਕ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਕੋਲਡ ਚੇਨ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵੇਅਰਹਾਊਸਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਮਾਲ ਹੀ ਘੱਟ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ FMCG ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਰਜਿਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ
'ਮਾਰਕੀਟ ਇੰਟਰਵੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ' (Market Intervention Scheme) ਤਹਿਤ ਖਰੀਦ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 76,674 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਇਸ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ 10,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 'ਹਾਈ-ਡੈਂਸਿਟੀ ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ' ਅਤੇ ਮੌਸਮ-ਰੋਧਕ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।